Uluslararası Ticaretin Serbestleştirilmesi Sürecinde Orta Asya Ülkelerinin Yaklaşımları


The Approaches of Central Asian Countries in the Liberalization Process of International Trade


Yrd. Doç. Dr. Nazım Çatalbaş


ÖZET
İktisat literatüründe artan ticari dışa açıklık ile ekonomik büyüme arasında genel olarak pozitif yönlü bir ilişkinin varlığı yönünde görüş birliği mevcuttur. Dış ticaretin önündeki engellerin azalması uzmanlaşmaya, verimliliğe, kaynakların dağılımına, maliyetlere, rekabet düzeyine, teknoloji transferine ve tüketicilerin refahına olumlu etki edecektir. Buna karşılık serbest dış ticaret her ülke ekonomisinde aynı etkiyi yapmayabilir. Ticari serbestleşmeye yönelik girişimleri ve yaklaşımları, küresel ve bölgesel olarak ikiye ayırabiliriz. Küresel anlamda ticaretin serbestleştirilmesinde Dünya Ticaret Örgütü öncü iken, diğer tarafta bölgesel ticaret anlaşmaları ön plandadır. Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği’nin dağılması ile birlikte Orta Asya ülkeleri bölgesel ve küresel yeni alternatiflere yönelmişlerdir. Çalışmada ele alınan altı bölge ülkesinden sadece ikisi (Kırgızistan ve Tacikistan), Dünya Ticaret Örgütü’ne üyedir. Bölge ülkeleri küresel anlamda ticaretin serbestleşmesine kendi ekonomik, siyasi ve sosyal yapıları nedeniyle çekinceli iken, bölge ülkelerinin neredeyse tamamı bölgesel ticaret anlaşmaları ile entegrasyon ve işbirlikleri konusunda isteklidir.


ABSTRACT
In the economics literature, there is a consensus on existence of a positive correlation between increasing openness in trade and economic growth. The reduction of barriers to foreign trade will have a positive effect on the specialization, efficiency, distribution of resources, costs, level of competition, technology transfer, and welfare of consumers. On the other hand, free foreign trade may not make the same impact in the economy of each country. Initiatives and approaches on trade liberalization can be divided into two groups as global and regional. While the World Trade Organization has the leading role in the liberalization of trade in global respect, regional trade agreements stand in the forefront in regional respect. With the collapse of Union of Soviet Socialist Republics, Central Asian countries have moved toward regional and global new alternatives. Only two (Kyrgyzstan and Tajikistan) of the six regional countries considered in this study, are members of the World Trade Organization. While the majority of countries in the region are hesitant on global trade liberalization due to idiosyncratic economic, political and social structures of them, almost all countries in the region willing to regional trade agreements, integration and cooperation.


ANAHTAR KELİMELER: Ticari Serbestleşme, Dış Ticaret Teorileri, Ekonomik Entegrasyon


KEYWORDS: Trade Liberalization, Foreign Trade Theories, Economic Integration

[PDF]