Mehmed Ali Paşa İsyanı ve Metternich’in Osmanlı Siyaseti


Mehmed Ali Paşa’s Uprising and Metternich’s Policy Towards the Ottoman Empire


Dr. Hayrettin PINAR


ÖZET
Avrupa istikrarı ve güçler dengesini tahrip eden Napolyon Savaşları’nın ardından. Viyana Kongresi’nde, barış ve düzen yeniden kurulmaya çalışılır. Kongre’de, güçler dengesinin tekrar oluşturulması gerektiğine karar verilir. Viyana Kongresi’nden sonra oluşturulan düzen, kongrenin en etkili diplomatı olan Metternich’in isminden ilham alınarak Metternich Sistemi şeklinde anılır. Sistemin dayandığı iki temel unsur, her türlü ihtilâl hareketinin engellenmesi ve monarşinin meşruiyeti olarak tespit edilir. Metternich, bütün Avrupa devletlerini uyumlu bir siyasî çatı altında toplamaya çalışır. Avrupa Uyumu’nu tehdit etmeye aday en önemli bölgeler arasında yer alan Balkanlar, yani Osmanlı İmparatorluğu, sistemin dışında bırakılır. Ancak, Mısır Valisi Mehmed Ali Paşa’nın isyanı, Osmanlı İmparatorluğu’nun Avrupa dengesi ve düzeni için vazgeçilmez olduğunu ispat eder. Osmanlı İmparatorluğu, siyasî öneminin yanı sıra meşru bir monarşi olarak Metternich açısından ahlâki bir zorunluluğu da tarif eder. Böylece, gerek siyasî önemi gerek bir monarşi ile idare edilmesi, Osmanlı İmparatorluğu’nu -Viyana Kongresi’nde oluşturulan sistemin dışında tutulsa da- Metternich Sistemi’nin doğal bir parçası haline getirir. Nihayet, Metternich’e göre, Osmanlı bütünlüğünü ve bu nedenle, Avrupa istikrarını tehdit eden Mehmed Ali Paşa’nın başarıya ulaşması engellenmelidir.


ABSTRACT
After the Napoleonic Invasions which destroyed the European equlibrium and the balance of power, the powers tried to found the European statusquo. They have decided to reorganize the balance of power. The order founded in the Congress of Wien was called as Metternich System. The System had been depended upon two important basics, i.e. anti-revolution and divine monarchy. Metternich has invited all European States to a great and homogen alliance and the European Concert was organized in the Congress. Although the Balkans were the most dangerous place against the European stability, the Ottoman Empire as a Balkan state had not been inculuded by the Concert. After a short while Mehmed Ali Pasha’s Uprising in Egypt showed the significance of the Ottoman Empire towards the European balance of power. In addition to her political vitality, the Ottoman Empire must have been protected against the destructive attack of Mehmed Ali since she was a divine monarchy. That is to say, the Ottoman Empire has been the natural member of the European Concert in spite of her dismissal in 1815. For this reason, Metternich has strictly believed that the integrity of the Ottoman Empire had a great importance for the European statusquo and Mehmed Ali Pasha must have been punished severely.


ANAHTAR KELİMELER: Metternich, Metternich Sistemi, Mısır, Mehmed Ali.


KEYWORDS: Metternich, Metternich System, Egypt, Mehmed Ali

[PDF]